o stronie i o mnie ] terytorium ] krajobraz a historia ] [ sieć ulic na tle osiedli ] spacer ulicami Żegrza ] szkoła ] wędrówka szlakiem kościołów i kapliczek ] transport kolejowy i komunikacja ] literatura pomocna przy opisie Żegrza ] kontakt i księga gości ]

 

Sieć ulic na tle osiedli


››Schemat ulic
››Nazewnictwo
››Przemiany nazewnictwa  ulic i osiedli
›› Współczesne ulice i osiedla
 

 

Schemat ulic

 

Dziś głównymi ulicami dzielnicy są: Bobrzańska, Inflancka, Kurlandzka, Obodrzycka, Piłsudskiego, Żegrze. Komunikacji osiedlowej służą Milczańska, Rzeczańska, Śremska. Ciągi starych domów zachowały się przy Chyżańskiej, Morzyczańskiej, Rzeczańskiej i Ślężańskiej.

 

Nazewnictwo

 

Tradycyjne ulice Żegrza od r. 1946 r. były i częściowo do dziś są związane z nazwami plemion słowiańskich - głównie połabskich i śląskich. Wcześniej, w 1943 r., swoje wersje nazw zaproponowali Niemcy. Podaję je głównie z tego względu, że informują o charakterze danego traktu (Allee - aleja, Strasse - ulica, Weg - droga). Nazwy niemieckie związane były przede wszystkim z miastami Łotwy i Estonii.

 

        Niektóre ulice nosiły nazwy już przed wojną (ostatnia kolumna tabeli). Ostrowska to ówczesna Poznańska (Szosa Poznańska). Przedwojenne nazwy nie miały wspólnej cechy, były natomiast przeważnie uzasadnione funkcjonalnie.

 

 

nazwy plemion

nazwy ulic zanim powstały osiedla
(od r. 1946)

nazwy wprowadzone przez okupanta
(1943)

przedwojenne nazwy ulic

Bobrzanie Bobrzańska Felliner Weg  
Bytyńcy Byteńska Goldingener Weg Polna
Chyżanie (Chyzini) Chyżańska Tuckumer Weg
Dołężanie Doleńska Mitauer Weg Wesoła
Dziadoszanie Dziadoszańska Narwaaer Strasse Pokrzywnicka
Gołęszyce Gołężycka Libauer Weg  
Milczanie Milczańska Pernauer Weg Świętojańska
Morzyczanie Morzyczańska Kandauer Weg  
Obodrzyce Obodrzycka Dorpater Allee Okrężna
Pyrzyczanie Pyrzyczańska Arensburger Weg Św.Wawrzyńca
Redarzy Redarowska Lemsaler Weg  
Rzeczanie Rzeczańska Öselweg Kościuszki
Ślężanie Ślężańska Wendener Weg  
Trzebowianie Trzebowiańska Hapsaler Weg  
Wagrowie Wagrowska Dünaburger Weg  
Wieleci Welecka Forbacher Allee Okrężna

 

 

 Od nazw utworzonych od plemion istniało kilka wyjątków. Ul. Ostrowska, która przecinała całe Rataje, Żegrze, Franowo, a następnie dochodziła do granic miasta. Ul. Sarbinowska przechodząca skrajem Żegrza, dobiegająca do Minikowa. Ulica Wiatraczna nazwę wzięła oczywiście od stojącego tutaj niegdyś wiatraka.

Wśród nazw niemieckich znajdują się aleje (późniejsza Obodrzycka i Welecka), ulice (Dziadoszańska, Ostrowska = Revaler Strasse). Pozostałe szlaki mają pomniejszy charakter (łącznie z Sarbinowską - 1943 r.  Runöer Weg). Zadziwia przypisanie jedynie charakteru drogi ul. Rzeczańskiej.

 

Żegrze w okresie przemian - koniec l. 80-tych

Przemiany nazewnictwa  ulic i osiedli

Niektóre nazwy przestały istnieć, na ogół wraz z ulicami. Od r. 1981 nie ma ulicy Durzyńskiej, od końca l. 80 Redarowskiej i Trzebowiańskiej, a od końca l. 90. Byteńskiej (być może ostatnia zostanie przywrócona).


Trudno upierać się, by zachować nazwę ul. Durzyńska, jeśli w Kobylepolu jest zbliżona fonetycznie ul. Darzyńska. W Poznaniu jest również kilka nazw ulic zbliżonych fonetycznie do ul. Trzebowiańskiej - Trzebawska, Trzebiatowska, Trzebińska.

Wydaje się natomiast, że warto byłoby wziąć pod uwagę, że dziś istnieją praktycznie dwie ulice Milczańskie i jedną z nich oznaczyć jako Redarowską.

 

Część ulic i osiedli ma nazwy zmienione. Obodrzycka (wcześniej Obotrycka, zmiana w r. 1980) jest bardziej poprawną wersją nazwy utworzonej od plemienia Obodrzyców.

Rezygnacja z nazwy Ostrowska (obecnie Piłsudskiego) była uwarunkowana rozbiciem dawnej ulicy na kilka części i koniecznością znalezienia dla każdego odcinka osobnego miana. Ta zmiana nazwy i tak nastąpiła późno, gdyż dopiero w l. 90-tych.

Przebieg ul. Weleckiej był tylko w przybliżeniu taki, jak obecnych ulic Żegrze i Chartowo, ponadto przez użycie nowych nazw chciano upamiętnić dzielnice. Przez pewien czas była to ulica Jedności Słowiańskiej (Welecka --> Jedności Słowiańskiej --> Żegrze, Chartowo).

Nazwy osiedli pozmieniano na pocz. l. 90-tych, wyzbywając się dziedzictwa PRL-u: os ZMP --> os. Orła Białego; os. ZMS --> os. Polan; os. ZWM --> os. Stare Żegrze.


 


Przy Obodrzyckiej zachowały się resztki pól

 

W związku z budową nowych osiedli część dróg zmieniła swój przebieg, a nazwy zostały przeniesione na nowe ulice. Bobrzańska, Lubuszańska, Pyrzyczańska i Wiatraczna znajdują się dziś w innych niż niegdyś miejscach. Przebieg zmieniła też nieco ul. Dziadoszańska, a na os. Stare Żegrze w adresie kościoła pozostała ul. Gołężycka, chociaż faktycznie nie istnieje już ona w tym miejscu.

 

 

Współczesne ulice i osiedla

Jeśli brać pod uwagę w równym stopniu kontekst historyczny i funkcjonalny, to obecne nazwy ulic na Żegrzu zbiera poniższa tabela. W nawiasy ująłem te nazwy, gdzie stare i nowe ulice nie są z Żegrzem od czasu zbudowania osiedli powiązane funkcjonalnie, a tylko leżą w części lub całości na jego dawnym terenie.

 

Obecnie na Żegrzu znajdują się następujące ulice: Bobrzańska, Chyżańska, Doleńska, (Dolska), Dziadoszańska, Gołężycka, Inflancka, Krzywoustego -tzw. Trasa Katowicka, (Kukułcza), Kurlandzka, Lubuszańska, Milczańska, Morzyczańska, Obodrzycka, (Pawia), Piłsudskiego, Pyrzyczańska, Rzeczańska, Sarbinowska, Ślężańska, (Śremska), (Wagrowska), (Wiatraczna), (Wyzwolenia), Żegrze. W nawiasach ująłem te nazwy, gdzie stare i nowe ulice nie są z Żegrzem od czasu zbudowania osiedli powiązane funkcjonalnie, a tylko leżą w części lub całości na jego dawnym terenie.

 


Drogi i bezdroża dawnego i współczesnego Żegrza

 

Żegrze to współcześnie przede wszystkim osiedla: Polan, Stare Żegrze i Orła Białego. Teren os. Lecha należy dziś funkcjonalnie i w odczuciu tamtejszych mieszkańców do Chartowa. Osiedle Oświecenia przynależy do Żegrza częściowo, mniej więcej od zbiegu ulic Dolskiej i Śremskiej. Z dawnym terytorium Żegrza wiążą się fragmentarycznie: os. Armii Krajowej (<-- Manifestu Lipcowego), os. Bohaterów II Wojny Światowej, os. Powstań Narodowych.

 

 

 

Tutaj znajdziesz plan Poznania i Żegrza

 

• Wstecz • Strona główna • Dalej •