o stronie i o mnie ] terytorium ] krajobraz a historia ] sieć ulic na tle osiedli ] spacer ulicami Żegrza ] szkoła ] wędrówka szlakiem kościołów i kapliczek ] transport kolejowy i komunikacja ] [ literatura pomocna przy opisie Żegrza ] kontakt i księga gości ]

 

Literatura pomocna przy opisie Żegrza

 

"Kronika Miasta Poznania" 2001, nr 3. Numer monograficzny poświęcony historii oraz współczesności Rataj i Żegrza, a w nim:

Fabiańska Barbara, Z Romanem Misiem przechadzka po starym Żegrzu;

 Jak ginęło stare Żegrze. Fotoreportaż;

Karwat Janusz, Ratajskie fortyfikacje;

Kubel Juliusz, Spis rzeczy ratajskich. Impresje sentymentalne;

Paradowska Maria, Bambrzy w Ratajach;

Raczkowska Magdalena, Kościoły na Ratajach;

Schudy Stefan, Ratajskie parafie. Świadectwo tamtych dni;

Ustawy wiejskie dla Rataj i Żegrza;

Wiesiołowski Jacek, Jak Reszczykowie z Żegrza niedopitą szlachtę z karczmy wygnali;

Wiesiołowski Jacek, Rataje i Żegrze w okresie średniowiecznym i staropolskim (do 1745 roku);

Wojciechowska Zofia, Z rachunków folwarku Żegrze-Rataje i Rataje.

Witkowski Zygmunt, 100 lat Szkoły Podstawowej Nr 64 im. Marii Konopnickiej w Poznaniu-Żegrzu 1874-1974 (maszynopis).

 

 

Bauer Michał, Rataje, czyli miało być trochę inaczej, „Kronika Miasta Poznania” 1998, nr 1.

Błaszczak Alfons, Osady podmiejskie w pobliżu Poznania, "Kronika Miasta Poznania" 1924, nr 1.

Błaszczyk Iwona, Św. Roch – patron Miasteczka i jego dwa poznańskie kościoły, "Kronika Miasta Poznania" 1997, nr 1.

Böhm Tadeusz, Szkoła Podstawowa nr 64 im. Marii Konopnickiej 1850-1992, Poznań 1992.

Matuszewski Maciej, Z dziejów Średzkiej Kolei Dojazdowej 1902-1987, Poznań 1989.

Skorowidz historyczny nazw dzielnic i ulic Poznania, opr. Mirosław Zadorożnyj, Poznań 1983.

Szuman Edward, Baron, baron – tryk (wspomnienia o Żegrzu i Poznaniu), Poznań 1983 (maszynopis)

Szuman Edward, Pielgrzymki do kościoła Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Tulcach, Poznań 2000 (rękopis).

 

 

Komentarz

 

Rataje i Żegrze zostały opisane przede wszystkim w numerze 3/2001 "Kroniki Miasta Poznania". Z lektury wyniosłem wiele nowych wskazówek i informacji. Przy wnikliwym czytaniu zauważyłem jednak też drobne nieścisłości i niedopowiedzenia.

 

Artykuł Juliusza Kubla "Spis rzeczy ratajskich" mógłby następować przed artykułem Barbary Fabiańskiej "Z Romanem Misiem przechadzka po starym Żegrzu" tak, by bezpośrednio po przechadzce pojawił się fotoreportaż "Jak ginęło Żegrze".

 

W artykule "Bambrzy w Ratajach" profesor Maria Paradowska wskazuje na krzyż przy ul. Milczańskiej (s. 142, na dole). Przy tej ulicy stoją jednak dwa krzyże (Milczańska/Bobrzańska i Milczańska/Piłsudskiego), a w zasadzie obydwa zostały postawione niedawno w miejscu starych. 

Na s. 143, u góry powinno być: ul. Byteńska, nie Bytyńska (mimo że funkcjonowała obocznie nazwa Byteńcy // Bytyńcy) . Na tejże stronie autorka wspomina o Piotrze Misiu; czy nie chodzi raczej o Romana Misia, o którym wspomina się w innym artykule, że przekazał właśnie figurkę św. Rocha muzeum w Lednicy?

 

Bardzo cenny, gdy chodzi o odtworzenie klimatu, atmosfery, architektury i przyrody dawnego Żegrza, jest artykuł Barbary Fabiańskiej "Z Romanem Misiem przechadzka po starym Żegrzu". Na s. 204, pisze się jednak, że na Żegrzu nie było niegdyś Bobrzańskiej, tymczasem widać ją na dołączonym obok (s. 205) planie z l. 60.

 

Nie bardzo wiem, w którym miejscu tory kolejowe przecinały ulicę Rzeczańską i dokąd dochodziły. Jednocześnie nie pisze się o torach, które jeszcze parę lat temu przecinały Piłsudskiego. Zapewne chodzi o to właśnie torowisko.

 

Sporo informacji dostarcza widokówka zamieszczona na s. 206, ale który dom jest którym? Gdzie dokładnie znajdował się tzw. Kant? Gdzie była wolna przestrzeń? Jak był usytuowany dom Kaniewskich, w którym po wojnie mieścił się sklep i poczta? Trudno to wszystko dostrzec.

 

Na s. 213 niełatwo czytającemu uporządkować informacje o przynależności parafialnej Żegrza. Chyba chodzi o to, że Żegrze należało początkowo do parafii św. Jana, potem do duszpasterstwa na Rocha, wreszcie do usamodzielnionego kościoła św. Rocha, a mniej więcej od 20 lat do parafii Najświętszej Bogarodzicy Maryi. Nie można, jeśli nie zna się innych faktów, zorientować się o tym na podstawie artykułu, tym bardziej że na dzisiejszym Żegrzu jest i kościół NBM i św. Mateusza, o którym też się tu pisze, ale funkcjonuje on dopiero od kilku lat.  

 

S. 214 - przejście podziemne jest między os. Lecha (nie Czecha) i Starym Żegrzem.

 

Jeśli sugerować się dawnymi granicami Żegrza, można by wziąć pod uwagę nie tylko starą zabudowę przy Milczańskiej. Z zachowanych domów warto byłoby jeszcze wskazać (s. 222) te z Chyżańskiej, Morzyczańskiej, Rzeczańskiej, Ślężańskiej, Obodrzyckiej.

 

Cenna jest dokumentacja fotograficzna na s. 244-251. Czy jednak fotograf wykonał tylko 13 zdjęć? Czy trzeba było zamieszczać kilka fotografii tych samych i stojących do dziś budynków? To są drobiazgi. Istotniejsze, że większość reprodukowanych zdjęć jest niestety odwrócona, co na pewno nie ułatwia uświadomienia sobie, jak wyglądało niegdyś Żegrze.

 

Wydawnictwo dostarcza cennych informacji, moje sugestie dotyczą jedynie niedopowiedzeń, nieścisłości, charakteru dobranego materiału wizualnego. Wskazane usterki wiążą się ze szczegółami na tle bogatej faktografii zawartej w artykułach o XX-wiecznych przemianach Żegrza.

 

 

• Wstecz • Strona główna • Dalej •